جدی گفتم، چرا می خندی؟

همه معروفترین جمله ماکیاول را شنیده اید که “هدف وسیله را توجیه می کند”. وضعیت امروز فضای رسانه ای ما متاسفانه به شدت به سمت ماکیاولی شدن پیش می رود.

امروز رسانه های داخلی کشور با ادعای دلسوزی برای مردم و نظام و ولایت، از هر ابزاری برای کوبیدن و تخریب مخالفین خود استفاده می کنند.

این فضای به شدت هتاکانه، به تدریج اعتماد مردم را از این رسانه ها به اصطلاح دلسوز سلب می کند و نتیجه آن ایجاد فضای مبهم و شکاکی است. کار به جایی می رسد که در بسیاری از مسائل، “شایعه”، شکل دهنده افکار عمومی است نه خبر و تحلیل.

عملیات روانی رسانه ای برای تخریب دشمن و تغییر نگرش مردم داخل و خارج نسبت به عملکرد دشمن، کار پسندیده ایست اما آیا همین کار را می توان در رابطه با مخالف و منتقد داخلی هم انجام داد؟

عملیات روانی رسانه ای کجا مشروع است و کجا نامشروع؟

در تاریخ اسلام نمونه های زیادی از عملیات روانی پیامبر(ص) و ائمه (علیهم السلام) برای مبارزه با دشمنان وجود دارد که از رجزخوانی گرفته تا تمسخر دشمن. از جاسوسی گرفته تا تولید اخبار دروغ برای ایجاد دو دستگی در سپاه دشمن.

امام خامنه ای در جایی می فرماید که “نبرد فرهنگی را با مقابله به مثل می شود پاسخ داد.”(مقام معظم رهبری، ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۹)  این سخن امام خامنه ای به نظر من این مجوز را می دهد که در مقابل “تخریب فرهنگی” جبهه استکبار می توان حتی به “تخریب فرهنگی” نیز پرداخت.

بنابراین عملیات روانی رسانه ای در مقابل دشمنان قسم خورده انقلاب، کاری خوبی است که رسانه های ما بعضا در این موارد خوب عمل می کنند. اما متاسفانه بخش اعظم پتانسیل رسانه ای ما به جای اینکه صرف اینکار شود، صرف عملیات روانی علیه منتقدان و مخالفان داخلی می شود.

اما وضعیت آنجا ناراحت کننده می شود که بسیاری از عملیات های روانی علیه فلان فرد یا فلان جریان فکری که بعضاً با تخریب و توهین و هتاکی نیز همراه است به اسم انقلابی گری و ولایت مداری صورت می پذیرد.

امام صادق (ع) می فرماید “هرکس سرزنش کند مؤمنی را خدای عزوجل دردنیا و آخرت او را سرزنش خواهد نمود.” حال شما کمی در فضای امروز رسانه های ارزشی و اصولگرا و غیراصولگرا تفحص کنید تا متوجه شوید روزانه چه تعداد مؤمن “سرزنش” می شوند.

شکل گیری ماکیاولیسم رسانه ای یعنی ایجاد فضایی که در آن رسانه ها برای رسیدن به اهداف سیاسی و حزبی و به قول خودشان انقلابی، از هر ابزاری بهره می برند. حتی اگر این ابزار به تخریب یک فرد یا گروه خاص منجر شود.

امام علی(ع) در خطبه ۲۰۰ نهج‌البلاغه می‌فرماید، “به خدا من از معاویه سیاست‌مدارتر هستم، اما دستم بسته است.” دست علی(ع) بسته است، دست ما باز باشد؟

مشکل از آنجا شروع می شود که ما بین “دشمن قسم خورده” و “منتقد داخلی” تفاوتی قائل نیستیم و هر دو را با یک ابزار و روش می خواهیم کنترل کنیم.

متاسفانه خطوط قرمز ما مشخص نیست تا بتوان مرز “منتقد” و “دشمن” را تشخیص داد و خصوصا بعد از ماجرای فتنه ۸۸ این خطوط قرمز مبهم تر و سلیقه ای تر شده است.

اگر رسانه ای اعتقاد دارد که می خواهد با تغییر نگرش ها، در شکل گیری “افکار عمومی” یک جامعه سهیم باشد و افکار عمومی را به گونه ای شکل دهد که برآیند آن به نفع نظام و انقلاب و ولایت باشد، باید به این نکته بیاندیشد که افکار عمومی درفضای “دیالوگ و گفتمانی و تضارب افکار” شکل می گیرد.

بدون ایجاد “فضای اجتماعی انتقادی” و گفتمانی و بدون وجود افکار متعدد در سطح یک جامعه، افکار عمومی شکل نخواهد گرفت. افکار عمومی از دل دیالوگ ها بیرون می آید و باعث می شود که عموم مردم با تفکرات مختلف برای رسیدن به “خیر مشترک” به تصمیم و قضاوتی مسئولانه دست یابند.

تخریب تفکرات مخالف و منتقد و ایجاد فضای تک گفتمانی، اصلا به شکل گیری افکار عمومی نخواهد انجامید و این بدان معناست که تلاش رسانه ها برای انجام عملیات روانی علیه مخالفین و منتقدین تنها باعث می شود که افکار عمومی از کنترل آنها خارج شود.

وقتی اعتماد مردم نسبت به “رسانه های به اصطلاح انقلابی” سلب شود، مطمئنا سهم رسانه های دیگر در شکل گیری افکار عمومی بیشتر خواهد شد. رسانه هایی که به مردم اجازه می دهند تا با هر نوع فکر و عقیده، حرف های خود را مطرح کنند و دیالوگ داشته باشند. شاید علت هجوم ایرانیان به شبکه های اجتماعی مجازی همین باشد.

مردم ما بارها نشان داده اند که از همه بابصیرت تر هستند و از همه ولایتمدار تر. مردم ما نشان دادند که از خواص جلوترند و از آنها بهتر و عمیق تر مسائل را درک می کنند. در این فضا متأسفانه رسانه های ما نیز از مردم عقب مانده اند. علت آن هم مشخص است چون پشت هر رسانه، خواصی وجود دارند که همچنان فکر می کنند مردم در مشت آنها هستند!

*

 لینک مرتبط:

“شنیده شده است” های فارس / حرفه ای گری رسانه ای قربانی جدال سیاسی

رسانه ی اصولگرا و این همه تناقض!

طلب یاری رسانه ی اصولگرا از اصلاح طلبان برای تخریب دولت!

*